Samenvatting

Niemand weet hoe onze energievoorziening er in 2050 uit zal zien. Wat we wél weten is dat deze totaal anders zal zijn. Wereldwijde afspraken zijn gemaakt om tegen die tijd nagenoeg geen fossiele brandstoffen meer te gebruiken. De klimaatverandering laat ons geen andere keuze. Sweco doet zes aanbevelingen.

Zes aanbevelingen

De belangrijkste aanbevelingen om de voorliggende energietransitie, systeemverandering en klimaatdoelen te kantelen op basis van ons onderzoek zijn:

  1. Stop met energieverspilling via de woningvoorraad door het isoleren van woningen nog aantrekkelijker te maken voor huiseigenaren. En voorkom verspilling in de industriële sector door dit actief onderdeel te maken van politieke programma’s en vertaling naar concrete ambities.
  2. Zet in op waterstof door de juiste subsidies te ontwikkelen om de markt op gang te helpen, waterstofproductie te combineren met warmtenetten en te starten met onderzoeken naar en voorbereiden van import van groene waterstof. Dit kan bovendien een vliegwiel zijn voor transitie in de industrie.
  3. Sluit geen enkele duurzame bron uit. Op basis van de verwachte elektriciteitsvraag in 2050 moet er een forse opschaling plaatsvinden in de plannen voor wind-, zonne- en kernenergie.
  4. Zet flink in op lokale warmtenetten op basis van diverse typen aardwarmte zodat tegen relatief lage kosten duurzame warmte opgewekt kan worden.
  5. Versnel het verzwaren van elektriciteitsnetten door het hele land en de ontwikkeling van infrastructuur voor CO2 en waterstof in de industriële clusters. Dit zijn belangrijke bottlenecks voor andere investeringen.
  6. En tot slot, niet onbelangrijk: kies niet voor één van deze opties, zoek naar de ideale mix en doe dat in samenhang met elkaar. Dit betekent dat echt iedereen, overheid op alle niveaus, bedrijfsleven en consumenten, aan de slag moeten voor een fossielvrij energiesysteem.

Waarom eerst vertragen om vervolgens te kunnen versnellen?

Bijna 90% van ons energieverbruik nu nog uit fossiele brandstoffen. Een flinke ingreep is nodig. Kleine stapjes zullen voor deze transitie bij lange na niet genoeg zijn. Het is tijd voor een ferme stap voorwaarts in duurzame energie, dat vergt echter ook bezinning en een goed plan. Een masterplan. Niet alles kan, daarvoor is er te veel dynamiek en complexiteit. Kortom: het is tijd voor een revolutie waarin je eerst vertraagt om vervolgens te kunnen versnellen.

Het verduurzamen van de huidige elektriciteitsproductie lost slechts 15% van het probleem op. De uitdaging ligt veel meer in de toename van de toekomstige vraag naar energie én in het zorgen voor duurzame warmte. In de komende 30 jaar neemt de energievraag voor industriële processen naar verwachting met 50% toe. Daarnaast zorgt alleen al de elektrificatie van mobiliteit voor een verdubbeling van de huidige elektriciteitsvraag in de komende 30 jaar. Dit maakt bij elkaar opgeteld de energietransitie een complex vraagstuk waarin vraag, transitie en gedrag bij elkaar komen.

Echt iedereen, overheid op alle niveaus, bedrijfsleven en consumenten, moeten aan de slag voor een fossielvrij energiesysteem.

Om deze complexiteit te tackelen zijn er veel scenario’s bedacht om tot een duurzaam en effectief energiesysteem in 2050 te komen. Het ontbrak tot nu toe echter aan een eenvoudig model waarin de effecten van keuzes op hoofdlijnen zichtbaar zijn. Ja, de uitdaging is complex, maar door deze terug te brengen naar de kern en zelfs te versimpelen, kunnen heldere inzichten ontstaan en goed doordachte keuzes gemaakt worden. Liever doordacht en degelijk, dan snel en actiematig. Immers, de keuzes van vandaag hebben consequenties voor de lange termijn.

Het spel en de winst

Sweco doet dit via een zelf ontwikkelde ‘game’. Een serieus spel welteverstaan. Met dit spel geven wij zicht op de belangrijkste systeemkeuzes die de komende jaren gemaakt moeten worden. Het is gebaseerd op werkelijke berekende investeringsbedragen, energiebesparingseffecten en neveneffecten van het doen van een investering in het totale systeem. Met dit spel wordt inzichtelijk hoe het totale systeem werkt, waardoor keuzes gesimuleerd worden en beter doordacht gemaakt worden. Hierbij blijkt dat er grote verschillen zijn in de kosten per maatregel. Financieel zullen de kosten waarschijnlijk richting de € 800 miljard gaan voor de transitie van het volledige systeem. De benodigde ruimte is erg afhankelijk van de keuzes voor het opwekken van elektriciteit, waarbij zon en wind op land veel ruimte innemen. Daarnaast is de investering in infrastructuur aanzienlijk: deze bedraagt ook al zo’n € 100 miljard en kent bovendien ook een fors ruimtebeslag. Het gaat dus niet alleen om de kosten, maar ook om de fysieke ruimte die nodig is inclusief de gevolgen hiervan voor de kosten, ruimtelijke ordening en het klimaat.

Wil je na het lezen aan de slag?

Delen mag!

Volgende pagina